NUSAYRiLiK

ÇoÄŸunluÄŸu Suriye’de yaÅŸayan aşırı bir Åžiî-Batinî fırkası. Bunlara günümüzde Numeyrîler ismi de verilmektedir. Nusayrî isminin ise geçmiÅŸte kalan bir isim olduÄŸunu ve fırka kurucusuna nisbeten bu ismin verildiÄŸini ileri sürerler. Fırkanın ismini, kurucusu olan Muhammed b. Nusayr en-Nemiri’ye (270/883) nisbeten aldığı bilinmektedir. Zaten itikadi fırkaların hemen hemen bir çoÄŸunun kurucularına nisbeten tanındıkları ve buna uygun isim aldıkları bilinen ve sık rastlanan bir durumdur.

Batinî karakterli fırkalarda ortak olarak görülen husus, bunların genel olarak çift hayatları olmasıdır. Yani birisi, kendi içlerinde ve çevrelerinde yaşadıkları ve yaşattıkları hayat seyri, diğeri de toplum içinde yaşamaları itibariyle toplumsal hayatlarıdır. İşte Nusayrilik de genel anlamda bu özellikleri taşımakla birlikte, batınî fırkalar arasında, önemli eserlerinden bir kısmı elde edilebilmiş ve dolayısıyla görüşlerine vakıf olunabilmiş fırkalardan birisi olma özelliğini taşımaktadır.

Konunun Devamini oku »

ALEVi-ALEViLiK

Dördüncü halife Hz. Ali’nin soyundan gelen, onu diÄŸer sahâbeden ve diÄŸer üç halîfeden üstün tutan mezhebe mensup kimse. Alevîlik düşüncesi, ister açıkça, ister gizlice, Ali’ye uyup onun Kur’an’daki nâs ve Resulullah (s.a.s.)’ın vasiyetiyle imamlığa tayin edildiÄŸini ileri süren; imametin* onun soyundan dışarı çıkmayacağına inanan ve onu diÄŸer sahâbeden üstün gören zümrelerin baÅŸlattığı fikir ve siyasî kavgalarla ortaya çıkan” hareketin genel adıdır. Bu fikir ve harekete katılanlar, Ali’ye (r.a.) uydukları ve onu, öteki sahâbîlerin önüne geçirdikleri için Alevî; buna taraftar olanlara da ‘tarafını tutan’ anlamında “Åžia”* denilmiÅŸtir. Åžia, AlevîliÄŸin ifade ettiÄŸi katılıktan daha mûtedîl bir kelimedir ve Ä°slâm âlimleri Alevîlik için Åžia’dan farklı olarak ‘Râfıza’ ‘Ravâfız’ tabirlerini kullanırlar. Ä°slâm tarihinde Hz. Peygamber’den sonra halîfe olarak Hz. Ali’yi tanıyanlara, Ali’ye mensup, inancı bakımından, Ali taraflısı anlamında “Alevî” tabiri kullanıldı. Alevîlik, halifelikte Hz. Ali’nin hakkının yendiÄŸini, sahâbenin Hz. Peygamber’den sonra Ebû Bekr*’e bey’at etmekle, Ä°slâm’a aykırı hareket ettiÄŸi iddiasını yansıtır. Alevîler Hz. Ali’nin hilâfette hak sahibi olduÄŸunu ÅŸu sebeplere dayandırırlar: Ali*, Hz. Peygamber’in tabii olarak varisiydi. O, Ä°slam’ı ilk kabul eden kimsedir. Hz. Muhammed (s.a.s.)’in amcasının oÄŸlu ve damadıdır. Ä°slâm savaÅŸlarının kahramanıydı. YaÅŸadığı sürece Hz. Muhammed’in en yakın yardımcısıydı. Onun bütün iÅŸlerine bakardı.

Konunun Devamini oku »

AHMED B. HANBEL (164-241 /780-855)

Ebu Abdullah Ahmed b. Muhammed b. Hanbel b. eş-Şeybâni el-Mervezî, Hanbelî mezhebinin imamı, muhaddis, mutlak müctehid.

164/780 yılında BaÄŸdat’ta doÄŸan Ahmed’in babası Muhammed b. Hanbel otuz yaşında ölmüş, onu annesi Sâfiyye binti Meymune büyütmüştür. Kendisi Arap olup, Åžeybân kabilesine mensuptur ve soyu, Nizar kabilesinde Hz. Peygamber (s.a.s.)’in soyu ile birleÅŸmektedir. Ahmed’in dedesi Hanbel, Emeviler döneminde Serahs valiliÄŸi yapmıştır.

Ä°lk eÄŸitimini bir ilim ve kültür merkezi ve aynı zamanda Abbâsîlere baÅŸkent olan BaÄŸdat’ta aldıktan sonra dini ilimlere yönelen Ahmed, Ä°slâm’ı bütün yönleriyle yaÅŸamak istedi. Bu arzu onu Peygamber (s.a.s.)’in hadisleriyle uÄŸraÅŸmaya götürdü. Daha çocukken Kur’an-ı Kerîm’i ezberlemiÅŸti. DiÄŸer dini ilimleri okuduktan; Arapça’yı ve dil bilgisini geliÅŸtirdikten sonra bütün mesaisini hadislere ayırmıştı. O, ayrıca Farsça da bilmekteydi. Hadis toplama, ezberleme ve yazma onda bir tutku haline gelince, Basra, Hicaz, Kûfe ve Yemen gibi ilim merkezlerine birçok seyahatler yaparak buralarda bulunan ulema ve muhaddislerle görüşmüş, râvileri bulmuÅŸ ve onlardan hadis almıştır. (Ä°bnü’l Cevzî, Menakıbu’l Ä°mam Ahmed b. Hanbel, s. 183 vd.) Üçünde parasızlıktan ötürü yaya olmak üzere beÅŸ defa hacca gittiÄŸi, Ä°mam Şâfiî ile ilk defa Hicaz’da tanıştığı, yolculuklarında fakir olduÄŸundan büyük sıkıntılarla karşılaÅŸtığı, Yemen’deki muhaddis Abdurrezzak b. Hemmam (ö. 211)’dan hadis almak için Yemen’e giderken yolda parası bitince hamallık yaptığı kaydedilmektedir. (Ä°bn Kesîr, el-Bidâye ve’n-Nihâye, X, 329) Ravilerden hadislerle birlikte sahâbe ve tabiine dair ulaÅŸan butun rivayetleri almıştır.

Konunun Devamini oku »