HANEFi MEZHEBi

Ä°mam-ı Âzam lâkabıyla şöhret bulan Ebû Hanîfe’ye izâfe edilen fıkıh ekolünün adı. Ebû Hanife’nin asıl adı Numân, babasının adı Sâbit, dedesinin adı ise Zûta’dır. Zûta, Irak ve Ä°ran’ın müslümanların eline geçmesinden sonra müslüman olmuÅŸ ve Kûfe’ye yerleÅŸmiÅŸtir. O ve oÄŸlu Sâbit Kûfe’de Hz. Ali ile görüşmüştür

Ebû Hanîfe H. 80 yılında Kûfe’de doÄŸdu, varlıklı bir ailenin çocuÄŸu olarak orada yetiÅŸti. Irak ve Hicaz Ebû Hanife’nin yetiÅŸtiÄŸi dönemde önemli iki ilim merkezi hâlindeydi. Çünkü Hz. Ömer (ö.23/643) devrinde Fustat (eski Mısır), Kûfe ve Basra gibi büyük Ä°slâm ÅŸehirleri kurulmuÅŸ ve bu merkezlere aralarında birçok sahâbenin de bulunduÄŸu binlerce müslüman yerleÅŸmiÅŸti. Hz. Ömer Kûfe’ye fasih Arapça konuÅŸan kabîleleri yerleÅŸtirmiÅŸ ve Abdullah b. Mes’ûd (ö. 32/652)’a onlara ilim öğretmesi için göndermiÅŸ, “kendisine ihtiyacım olduÄŸu halde Abdullah’ı size göndermeyi tercih ettim” demiÅŸtir (Ä°bnü’l-Kayyim, Ä°’lâmü’l-Muvakkin, I, 16, 17, 20).

Konunun Devamini oku »

ES´ARi MEZEBi

Ebu’l-Hasen el-EÅŸ’ârî’nin (324/935-36) öncülüğünü yaptığı, kelâm metodunu benimseyen kelâm ekolü. ÇoÄŸulu “Eşâ’ira” gelir.

EÅŸ’ariyye ismi, her ne kadar, Ehl-i Sünnete mensup iki ekolden birisinin ismi olsa da, bu ekolün ortaya çıkışı dikkate alındığında, ehl-i bidata mukabil kullanılması itibariyle genel anlamda Mâtûridîyye’yi de içine alarak, Ehl-i Sünnet’in genel ismi olarak anlaşılmaktaydı. Zira, o yıllarda akaidin önemli meselelerinden birini teÅŸkil eden Allah’ın sıfatları meselesinde birbirine zıt iki görüş ileri sürülüyordu. Bunlar, sıfatları kabul eden Selefiyye görüşü ile onların bir kısmını kabul etmeyen Muattıla görüşü idi. Selefiyye’ye sıfatları kabul etmesi sebebiyle “Sıfâtiyye” deniliyordu. EÅŸ’ârî Selefiyye’ye geçtikten ve EÅŸ’ariyye ekolünün temsilcisi olduktan sonra, sıfatları kabul eden Ehl-i Sünnete “EÅŸ’ârîyye” denilmiÅŸtir. Ä°ÅŸte bu bakımdan EÅŸ’ârîyye, ehl-i bid’ata mukabil olarak kullandığı takdirde Maturidiyye’yi de içine almaktadır (Bekir TopaloÄŸlu, Kelam Ä°lmi 153. Ayrıca kaynaklar için bk. Åžehristânı, el-Mile’l 1/92-93; Ä°zmirli, Yeni Ä°lm-i Kelâmı/l 10).

Konunun Devamini oku »

MATÃœRiDi MEZHEBi

İslâm akaidinde imam Ebu Mansur Muhammed b. Muhammed b. Mahmud el-Matüridiyye nisbet edilen mezhep. İmam Ebu Mansur el-Mâturidinin akaiddeki mezhebine mensub olanların meydana getirdiği topluluğa Matüridiyye denilir.

Alemü’l-Hudâ, Ä°mamü’l-Huda ve el-Mütekellim lakablarıyla da anılan Matüridi takriben 238/852′de Maveraünnehir’de bulunan Semerkand’ın Matürid köyünde doÄŸmuÅŸtur. 333/944′te Semerkand’da vefat etmiÅŸtir. O, Ä°slama çok deÄŸerli hizmetler vermiÅŸ öncü Ä°slâm âlimlerinin başında gelir. Maveraünnehir’de Ehli Sünnet’e nisbet edilen Kelâm ekolünün kurucusu ve mümessilidir. Ehli Sünnet kelâmının Irak’taki mümessili ise Ebul Hasen el-EÅŸ’arî’dir (v. 324/936).

Konunun Devamini oku »