ÃœBEY B. KA’B

Sahabe-i kiramın büyüklerinden biri olup Rasûlüllah (s.a.s)’in vahiy kâtiplerindendir. Ãœbey (r.a)’ın babasının adı Ka’b, annesinin ismi Suheyle’dir. Ä°ki künyesi vardır: Ebu’l-Münzir ve Ebu’t Tufeyl. Medineli olup Hazrec kabilesinin Neccâr oÄŸulları kolundandır. DoÄŸum tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

Ãœbey b. Ka’b'ın Müslümanlığı kabul etmesi Rasulüllah(s.a.s)’in Medine’ye hicret etmesinden önce, Akabe biatlarında olmuÅŸtur. Ãœbey b. Ka’b ikinci Akabe biatında Rasûlüllah (s.a.s)’e biat eden yetmiÅŸ kiÅŸi içerisinde idi. Rasûlüllah (s.a.s) Medineli Müslümanlar arasında yapmış olduÄŸu kardeÅŸlik antlaÅŸmasında Ãœbey b. Ka’b ile AÅŸere-i MübeÅŸÅŸere (Cennetle müjdelenen on kiÅŸi) den Said b. Zeyd’i kardeÅŸ yaptı. Ãœbey, Rasûl-i Ekrem ile Bedir, Uhud, Hendek ve diÄŸer bütün muharebelere katıldı. Uhud muharebesinde kendisine bir ok isabet etmiÅŸ, Rasûlüllah (s.a.s) ona bir tabib göndermiÅŸ, tabib okun girdiÄŸi yerdeki damarı keserek üzerini daÄŸlamıştı. Bu suretle Ãœbey b. Ka’b bu arızadan kurtulmuÅŸ oldu (bk. Müslim, Selam, 73-74).

Konunun Devamini oku »

SELMAN el-FARÄ°SÃŽ

Seçkin ve meÅŸhur sahabilerden biri. Ä°ran asıllı olup, Ä°sfahan’ın Cayy kasabasında doÄŸmuÅŸtur. Bir rivayete göre de doÄŸum yeri Râmehürmüz’dur. DoÄŸum tarihi hakkında bilgi bulunmamaktadır. Selman (r.a)’ın müslüman olmadan önceki ismi, Mabah b. BuzahÅŸan’dır. Müslüman olduktan sonra Selman ismini almıştır. Künyesi Ebu Abdullah’tır. Ona nesebi sorulduÄŸu zaman; “Ben; Selman b. Ä°slam’ım” demiÅŸtir (Ä°bn Sa’d Tabakâtül Kübra, Beyrut (t.y.), IV, 75; Ä°bnul-Esir, Ãœsdül-Äžabe, II, 417; Ä°bn Hacer el-Askalani, rel-Ä°sâbe, BaÄŸdat (t.y.), ll, 62). Selman (r.a)’ın babası MecusiliÄŸe aşırı baÄŸlı olan bir köy aÄŸası (Dikhan) olup büyük bir çiftliÄŸe sahipti. Onun evinde bir ateÅŸgede vardı ve onda ateÅŸin sönmeden sürekli yanmasını saÄŸlama iÅŸiyle Selman (r.a) ilgileniyordu. Babasının ona karşı olan sevgisi çok aşırıydı. Bu yüzden onu, kendisine bir zarar gelmesin diye eve kapatmıştı. Bu arada Selman (ra), MecusiliÄŸin gerçek bir din olup olamayacağı hakkında düşünmeye baÅŸladı. Ancak o kendi deyimiyle, bir köle gibi eve hapsedildiÄŸinden, dışarıdaki olaylardan pek haberdar deÄŸildi ve bu yüzden MecusiliÄŸi diÄŸer dinlerle karşılaÅŸtırma imkanından yoksun bulunmaktaydı. Bir ara babası, iÅŸleri yoÄŸunlaşınca onu tarlalardan birisine bakması için göndermek zorunda kaldı.

Konunun Devamini oku »

MUS’AB Ä°BN UMEYR (r.a)

(v.3/625 m)

Ashab-ı kirâm’ın ileri gelenlerinden Künyesi Ebâ Muhammed’tir. Mekke’nin zengin ailelerinden olup, yakışıklı ve güzel giyinen bir gençti. Anne ve babası onun üzerine titrerdi. Özellikle, Mekke’nin en zenginlerinden sayılan annesi, oÄŸluna güzel elbiseler giydirir ve güzel kokular sürerdi. Mekkeliler de onu hayranlıkla seyrederlerdi. Bir defasında Hz. Peygamber de onun hakkında şöyle buyurmuÅŸtu: “Mekke’de Mus’ab b. Umeyr’den daha güzel giyinen, daha yakışıklı ve nimetler içinde yüzen baÅŸka bir genç görmedim” (Ä°bn Sa’d, et-Tabakâtü’l-Kübrâ, Beyrut 1960, III, 116).

Mus’ab, Mekke’de o günün ÅŸartlarına göre zenginlik ve ihtiÅŸam içinde yaÅŸarken, Hz. Peygamber(s.a.s)’in insanları Ä°slâm’a davet ettiÄŸini öğrendi. Fazla vakit kaybetmeden Hz. Peygamber’e giderek iman edip müslüman oldu. O sırada Mekkeliler, müslümanlara yoÄŸun bir baskı uyguladığından, Hz. Mus’ab müslüman olduÄŸunu ailesinden gizlemek zorunda kalmıştı.

Konunun Devamini oku »

MUAZ B. CEBEL

Ensârın ileri gelenlerinden bir sahabi. Adı, Muaz b. Cebel b. Amr b. Evs el-Ensâri el-Hazrecî’dir. Künyesi, s”Ebu Abdurrahman”dır. On sekiz yaşında müslüman olmuÅŸtur. Peygamber Efendimiz’le birlikte bütün savaÅŸlara katılmıştır. Rasûlüllah (s.a.s) onu Muhâcirînden Abdullah b. Mes’ud ile kardeÅŸ yapmıştı. Muhammed b. Sa’d: “Muaz, uzun boylu, beyaz tenli, güzel diÅŸli, iri gözlü, çatık kaÅŸlı ve kıvırcık saçlıydı” diye tanımlamıştır.

Hz. Peygamber kendisini çok seviyor ve zaman zaman: “Ey Muaz seni seviyorum” demek suretiyle bu sevgisini açığa vururdu. Ashab arasında da, yüz güzelliÄŸinin yanında, yumuÅŸak huyluluÄŸu, hayâsı, cömertliÄŸi ile tanınıyordu. Onu Hz. Ömer de çok seviyordu. Muaz hakkında şöyle dediÄŸi rivayet edilir: “Analar bir daha Muâz gibisini doÄŸuramaz. EÄŸer Muâz olmasaydı Ömer helak olurdu. Åžayet Muaz benim hilafetim zamanında yaÅŸamış olsaydı onu kendimden sonra halife tayin ederdim ve Rabbim bana onu niçin halife tayin ettiÄŸimi sorduÄŸunda da: “Ya Rabbi, senin Rasûlün’ü, Âlimler kıyamet gününde bir araya geldiklerinde Muâz, bir ok atımı (veya bir taÅŸ atımı) onların önünde olacak” derken iÅŸittim, diye cevap verirdim” demiÅŸtir (Ä°bn Sa’d, Tabakât, III, 583-590).

Konunun Devamini oku »

HASSAN B. SÂBİT (r.a)

Kâfirlere karşı Ä°slâm ve Müslümanları ÅŸiirleriyle destekleyen, “Rasûlullah’ın şâiri” diye bilinen Sahabî. Nesebi; Hassan b. Sâbit, b. Münzir b. Haram b. Amr b. Zeyd-i Menât b. Adiyy b. Amr b. Mâlik b. Neccâr b. Sa’lebe b. Amr b. Hazrec; künyesi, Ebu’l-Velid Ebû Abdurrahman ve Ebu’l-Hasan olarak bilinmektedir. Ãœnvânı; Şâir-i Rasûlullah’dır. Babası Sâbit, Annesi ise Furay’a bint-i Hâlid’dir. Soyu, NeccaroÄŸulları kabilesinden gelip Kâhtanî Araplarına ulaşır. Peygamberimizden yedi veya sekiz yıl önce dünyaya gelen Hassan b. Sâbit, yüz yirmi yaşını geçkin olarak Muaviye döneminde Medine’de vefat etmiÅŸtir (682M). Onun vefatı ile ilgili ayrı ayrı tarihler verilmektedir (Ä°bn Hacer el-Askalanî, el-Ä°sabe, I, 326).

Hassan b. Sâbit, müslüman olmadan önce ÅŸiirleriyle tanınan ve sevilen şâirlerden olup, bu durum daha sonra da devam etmiÅŸ, Müslüman olduktan sonra da Ä°slâm hakkında ÅŸiirler yazıp söylemeye baÅŸlamıştır. O, bulunduÄŸu Gassânî sarayında Yahûdi bir din adamından duyduÄŸu yeni bir peygamberin geleceÄŸine dair sözler üzerine onu beklemeye koyulmuÅŸ, sonuçta Hazrec kabilesinden Medine’de yeni bir Peygamber’in geldiÄŸi haberini duymasıyla müslüman olmuÅŸtur. O sırada Hassan b. Sâbit’in ileri bir yaÅŸta, yaklaşık altmış yaÅŸlarında olduÄŸu söylenmektedir (Ahmed Nedvî, Sâib Ensârî, Asr-r Saâdet, Türkçe çev. III, 367).

Konunun Devamini oku »

HAMZA Ä°BN ABDULMUTTALÄ°B (r.a)

(Hz. HAMZA)

Hz. Peygamber’in amcası, Åžehidlerin efendisi.

Künyesi; Ebn Ya’la veya Ebû Ammâre; Lakabı; Esedullah (Allah’ın Aslanı)dır. Babası Abdulmuttalib, annesi Hâle’dir.

Hz. Hamza, Peygamberimizin amcalarının en küçüğüdür. DoÄŸumdan bir kaç gün sonra, Peygamberimizi emziren Ebû Lebeb’in câriyesi Süveybe daha önceleri Hz. Hamza’yı da emzirmiÅŸ olduÄŸundan, Hamza Peygamberimizin süt kardeÅŸi idi.

Hz. Hamza, orta boylu, güçlü kuvvetli, heybetli, onurlu bir sahabîdir. Hz. Hamza (r.a) iyi bir avcı, keskin niÅŸancı, KureyÅŸ’in en ÅŸereflilerindendir. Mazlumlara yardım etmeyi seven cesur bir savaşçıydı. Av dönüşü evine gitmeden Ka’be’yi tavaf edecek kadar kutsal kabul ettiÄŸi deÄŸerlere saygılı, karşılaÅŸtığı ÅŸahıslara selâm verip sohbet etmesini seven mürüvvetli bir insandı. Onun gençlik dönemine ait bilgilerimiz yok denecek kadar azdır (Ä°bnu’l-Esîr, Ä°sdit’l-Gâbe, II, 52).

Konunun Devamini oku »

HÂLİD B. VELÎD

Hz. Peygamberin, hakkında “ne güzel kul” diye buyurduÄŸu sahabî.

Nesebî, Hâlid b. Velid b.MuÄŸire b. Abdillah b. Amr b. Mahzum. Annesinin ismi Lübâbe olur. Hz Meymune’nin yakın akrabasıdır. Hz. Hâfid’in lakabı Seyfullah (Allah’ın Kılıcı)’dır. Hz. Peygamber (s.a.s.) Mute savaşındaki baÅŸarısından ötürü onu Allah’ın kılıcı diye övmüştür. Künyesi Ebû Süleyman’dır. Yedinci hicrî yılında müslüman oldu (Ä°bn Hacer, el-Ä°sâbe, I, 413)

Hz. Hâlid (r.a.)’ın doÄŸum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Mekke’nin ÅŸerefli ve itibarlı ailelerinden biri olan mahzum oÄŸullarındandır. Ordu komutanlığı Hz. Hâlid’in ailesinin bir imtiyazıydı. Uhud savaşında ve Hudeybiye sulhu esnasında Hâlid b. Velid, KureyÅŸ ordusunun komutânlarından birisiydi.

Konunun Devamini oku »

HABBÂB İBN ERET

Ä°slâm ile ÅŸereflenen ve Ä°slâm’a girdiÄŸi için müşrikler tarafından iÅŸkence edilen ilk sahabelerden biri.

Nesebi; Habbâb b. Eret b. Cendele b. Sa’d b. Huzeyme b. Ka’b b. Zeyd. Temim kabilesinden, küçükken esir edilerek Mekke’ye getirilmiÅŸ Huzâalı Ãœmmü En’mâr’ın kölesi, Zühre oÄŸullarının anlaÅŸmalısı.

Ä°slâm ile ÅŸereflenen ve Allah için iÅŸkence edilen ilk müslümanlardan olan Hâbbab b. Eret müslüman olduÄŸunu açıkladığında ilk iÅŸkence edilen sahabeler arasında idi. Ä°lk Müslümanlar; Hz. Peygamber (s.a.s), Hz. Ebû Bekir, Habbâb, Suheyb, Bilâl, Ammâr, Sümeyye (r. Anhûm)dir. Hz. Peygamber ve Ebû Bekir, kendi aileleri tarafından nisbeten korunmuÅŸ ancak Mekkeli olmayan diÄŸer dört kiÅŸi müşrikler tarafından ÅŸiddet ve baskı ile yıldırılmaya çalışılmıştır. Bu insanlar kızgın güneÅŸ altında demir zırhlar giydirilerek ölesiye iÅŸkence edilmiÅŸlerdir. Habbâb bu iÅŸkencelere sabrederek kâfirlerin Hz. Peygamberin risâletini inkâr etmesini istemelerini reddetmiÅŸtir (Ä°bnu’l-Esir, Ãœsdü’l-Ğâbe II, 114).

Hz. Habbâb (r.a) Medine’ye hicret edince Hz. Peygamber (s.a.s) onu Cebr b. Atik ile kardeÅŸ yapmıştır. Hz. Ebû Bekir’in vefatından sonra, Hz. Ömer’den izin alarak Kûfe’ye cihad için gitmiÅŸ, hicri 37 tarihinde ÅŸiddetli bir hastalığa tutulmuÅŸtur. Hastalığın ÅŸiddetinden günde yedi defa başını daÄŸlatan Habbâb, hastalık anında acı içerisinde “Hz. Peygamber (s.a.s) biri ölümü temenni etmekten alıkoymasaydı temenni ederdim” demiÅŸtir. OÄŸullarına kendisinin Kûfe dışına gömülmesini vasiyet eder ve Kûfe’nin dışına gömülmesi durumunda Hz. Peygamber’in sahabîsi oraya gömülmüş diye insanların ölülerini kendisinin etrafına gömeceklerini söyler. Öldüğünde altmış üç yaşında olan Habbâb (r.a) yirmibeÅŸ yaşında hicret etmiÅŸ, muhtemelen onbeÅŸ yaÅŸlarında bir delikanlı iken Ä°slam ile ÅŸereflenmiÅŸtir (Ä°bn Hacer, el-Ä°sâbe, I, 416; Ä°bnü’l Esîr, Ãœsdü’l-Gâbe, II, 116).

OnbeÅŸ yaşında müslüman olmuÅŸ bir insanın dünyada kendisinden baÅŸka beÅŸ kiÅŸi müslüman iken iÅŸkencelere sabredebilmesi imanının ve dine baÄŸlılığının en önemli göstergesidir. Altmışüç yaşında bir ihtiyar iken ve acılar içerisinde kıvranırken ölümüyle bir sünneti ihya etmeyi düşünmesi, onun Hz. Peygamber (s.a.s)’ın sünnetine de ne kadar baÄŸlı olduÄŸunun en güzel delilidir.

Mekke döneminde, sırtına ateÅŸte kızdırılmış taÅŸlar yapıştırılmış, sırt yaÄŸlan eriyinceye kadar sırtında tutulmuÅŸ, yine imanında sebat etmiÅŸtir. Demircilik ile meÅŸgul olduÄŸundan, efendisi Ãœmmü Emmâr demiri ateÅŸte kızdırır Habbâb’ın başını daÄŸlardı. Hz. Peygamber Habbâb’a uÄŸrar onunla sohbet ederdi. Onun halini görünce: “Allahım Habbâb’a yardım et” diye dua etmiÅŸti. Bir müddet sonra Ãœmmü Enmâr ÅŸiddetli baÅŸ aÄŸrılarına tutulur, köpek gibi bağırmaya baÅŸlar. Ona başını daÄŸlatmasını tavsiye ederler. Habbâb demiri ateÅŸte kızdırır ve kadının başını demirle daÄŸlar (Ä°bnu’l-Esîr, Usdü’l-Gâbe, II, 115).

Ä°ÅŸkencenin dayanılmaz bir hal aldığı, müşriklerin ÅŸiddetli baskı yaptıkları bir zaman Habbab Kabe’nin gölgesinde örtüsüne bürünmüş oturan Hz. Peygamber’in yanına geldi; “Allah’a bizim için dua buyurmaz mısın” dedi: Hz. Peygamber yüzü kıpkırmızı halde doÄŸruldu, şöyle buyurdu: “Sizden önceki ümmetlerde bir adam demir tarakla taranır ve sinirleri kemiÄŸinden sıyrılırdı da bu iÅŸkence onu diniden döndürmezdi. Testere başının saç ayırımına konur ve iki parçaya bölünürdü; bu da o adamı dininden döndürmezdi. Allah muhakkak bu dini tamamlayacaktır. San’â’dan kalkan yolcu Hadramevt’e içinde Allah korkusundan baÅŸka hiç bir korku olmadan gidebilecek” (Buhârî, Menâkıbu’l-Ensâr, 29). Bütün bu iÅŸkencelere katlanan Habbâb bir gün halinden ÅŸikâyetçi olmamış, Ä°slâm’ın zafer yıllarında, çektiÄŸi iÅŸkenceleri reklam ederek insanların teveccühünü kazanmaya çalışmamış, mükafatı yalnızca Allah (c.c.)’dan istemiÅŸtir. Hz. Ömer (r.a.) hilâfeti döneminde Habbab’a “Allah yolunda çektiÄŸin iÅŸkenceleri bize anlat ey Habbâb!” demesi üzerine sırtını açar gösterir. Hz. Ömer “Bu güne kadar bu derece harap olmuÅŸ bir sırt görmedim” der. Habbâb (r.a) “Sırtımda ateÅŸ yakarlardı, derimden çıkan yaÄŸlar ateÅŸi söndürürdü” der. Bazen de ateÅŸte kızdırılmış taÅŸlar sırtına konur derisinin yaÄŸları soÄŸutuncaya kadar tutulurdu. Bunun için sırtı yumurta büyüklüğünde oyuk oyuk idi (Ä°bnu’l Esîr, Usdü’l-Gâbe, II, 115).

Bütün bu iÅŸkencelere raÄŸmen Ä°slâm’ı tebliÄŸden geri kalmazdı. Tâhâ suresinin bazı ayetlerini Hz. Ömer’in kızkardeÅŸinin ailesine öğretirken Ömer içeri girmiÅŸ; onların hallerindeki samimiyet Ömer’in müslüman olmasına vesile olmuÅŸtur.

Zühd ve takvası ile gerçekten örnek olan Habbâb, ihtiyarlık döneminde Ä°slâmın ilk yıllarında ölmediÄŸine hayıflanır durur, şöyle derdi: “Hz. Peygamber ile sevabını Allah’tan dileyerek hicret ettik; Allah indinde bir mükâfaata hak kazandık. İçimizden kimi bu mükâfaat bu dünyada almadan göçtü gitti. Mus’ab b. Umeyr onlardandır… Birden kimileri de meyvelerinin olgunlaÅŸtığını gördü ve bunları topladı. Ä°slâm’ın zafer yıllarını gördü ve müslüman olmasından dolayı dünya nimetlerinden istifade etti” (Buhârî, Menâkıbu’l-Ensâr, 45).

Habbâb (r.a)’ın ilim talebeleri; OÄŸlu Abdullah, Ebû Ma’mer, Kays b. Ebî Hâzım, Mesruk ve diÄŸer Tabbiîn imamlarıdır. OÄŸlu Abdullah da Hz. Peygamber’i görmüş ve babası yoluyla ondan hadîs rivayet etmiÅŸtir.

Habbâb hastalığı nedeni ile Sıffin’e katılmadı. Sıffin dönüşü Hz. Ali, Kûfe dışında yedi kabir görüp, bunlar nedir? diye sordu. Etrafındakiler Habbâb’ın öldüğünü ve Kûfe dışına gömüldüğünü söyleyince Hz. Ali (r.a) şöyle dedi: “Allah Habbâb’a rahmet etsin. Ä°steyerek coÅŸkuyla müslüman oldu; Allah’ın emrine itaat ederek hicret etti; hayatı boyunca mücâhid yaÅŸadı; bedenine çektirilen iÅŸkenceler ve hastalığı ile imtihan edildi. Allah güzel amel iÅŸleyenin amelini zayi etmez” dedi. Kabrine yaklaÅŸarak şöyle dua etti. “Ey mümin ve müslümanlar diyarı! Allah’ın selâmı üzerinize olsun, siz bizden önce yerinize ulaÅŸtınız, biz de inşâallah kısa zamanda size katılacağız. Allah’ım onları ve biri maÄŸfiret et. Bizi ve onları affet. Ahireti düşünüp onun için amel eden, az ile kanaat eden, Allah (c.c)dan razı olan kullara müjdeler olsun” (Ä°bnü’l-Esîr, Usdü’l Gâbe, II,144-117; Ä°bn Hacer, el-Ä°sâbe, I, 416).

Zübeyr TEKKEŞİN

FADL Ä°BN ABBAS

Hz. Peygamber’in amcasının oÄŸlu ve sahâbî. Adı Fadl, künyesi Ebû Muhammed’dir. Lâkabı,”Redîfu’r Rasûl” idi. Nesebi, Fadl b. Abbâs,

b. Abdulmuttalib b. HiÅŸam b. Abdülmenaf b. Kusay’dır.

Bedir’den önce müslüman olmasına raÄŸmen (Ä°bn Sa’d, Tabakât, IV, 37) müşriklerden çekindiÄŸi için müslümanlığını açığa vurmamıştır.

Mekke’nin fethinden bir müddet önce babası Hz. Abbâs ile birlikte Medine’ye hicret etti. Hicretinden bir müddet sonra Mekke’nin fethi gerçekleÅŸti. Fadl b. Abbas, ilk defa gazaya yani Mekke fethine katıldı, sonra Huneyn gazasında bulundu. Burada da büyük kahramanlık gösterdi. Müslümanların Huneyn’de dağınıklık göstermesi üzerine Fadl, büyük bir dirâyet ve fedakârlıkla Resulullah’ın yanında bulundu ve Havâzin kabîlelerine karşı çarpıştı.

Konunun Devamini oku »