6. Kabirlere Kurban Adamak:
Halkımızdan bazıları belki de bilmeyerek bazı kabir ve türbelere kurban adıyorlar. Bu yanlış bir uygulamadır. Öyleyse doğrusu nedir? Adak ne demektir? Şartları nelerdir? Önce ana hatlarıyla bunu açıklayıp daha sonra da yanlışlığın ne şekilde yapıldığını belirtmeye çalışalım.
Ä°slâm dinine göre adak=nezir: “Allah Teâlâ’ya ta’zim için mubah bir fiilin yapılmasını deruhte etmek, öyle bir iÅŸin yapılmasını kendi nefsine vacip kılmaktır” (29). Bir baÅŸka ifade ile, “Bir kimsenin Allah tarafından, yapılması kendisine emrolunmamış bir iÅŸi, kendi nefsine vacip kılmasıdır”(30). Tecrid-i Salih’te ise, “Adak mübah olan bir ÅŸeyi Allah rızası için kendi nefsine vacip kılmaktır”31 diye tanımlanmaktadır. Ahkam-ı Kur’aniye’de de: “Allah tarafından vacip kılınmayan birÅŸey ile kendi kendine borçlanmak, kendini yük altına almaktır”32 ÅŸeklinde ifade edilmiÅŸtir.
Ancak adakta en çok dikkat edilecek husus, adak olarak yapılacak işin cinsinden FARZ veya VACİP bir ibadetin bulunması şartına riayet edilmesidir.
Şöyle ki bir kimse, “Allah için bir gün oruç tutayım veya Allah rızası için bir kurban keseyim” derse bu, nezir (adak) geçerlidir. Çünkü oruç nevinden farz, kurban cinsinden vacip bir ibadet vardır. Fakat bir kimse, “Falan hastayı ziyarete gitmeyi nezrediyorum (adıyorum)” dese, bu adağı geçerli deÄŸildir. Zira ziyaret farz ve vacip cinsinden bir ibadet deÄŸildir.
Ä°slâm dinine göre adak, yerine getirilmesi gereken vacip bir hükümdür. Çünkü Kur’ân-ı Kerim’de: ..Adaklarını ifa etsinler” (Hac, 29) buyrulmaktadır.
Peygamberim Efendimiz de: “Kim Allah’a itaat etmeyi nezretmiÅŸse ona itaat etsin, kim de Allah ‘a isyan etmeyi nezretmiÅŸse ona isyan etmesin”‘(33) buyururlar
Adak yapılacak kurbanın kesilmesinin borç olması için aşağıdaki şartların bilinmesi gerekir:
1. Adak kurbanının cinsi dinimizin kabul ettiği hayvan türlerinden olmalıdır. Bunlar; keçi, koyun, sığır, manda ve deve cinsi hayvanlardır. Tavuk, horoz, hindi, ördek, kaz gibi kümes hayvanlarından kurban adağı olmaz. Ama halkımızdan pekçok müslüman, adak olsun diye tavuk ve horoz kesiyorlar. Belirttiğimiz gibi bu hayvanlardan adak kurbanı olmaz.
2. Adanan kurban, kiÅŸinin zaten kesmesi gereken kurban olmamalıdır. Mesela: Zengin bir kimse, “Åžu iÅŸim olursa Kurban Bayramı’nda bir kurban keseyim” diye adakta bulunursa, o kimse iÅŸi olunca iki kurban birden kesmesi gerekir. Birisi adağı için, diÄŸeri de zaten kesmesi vacip olan kurbanı için.
3. Adanan kurban Allah’a masiyet (itaatsizlik, günah) olan bir adak olmamalıdır. Mesela: “Åžu iÅŸim olursa nefsimi hak yolunda kurban edeyim” diye yapılan bir adak gibi. Bu adak deÄŸil, intihar olur, cinayet olur.
4. Adanan kurbanın kesilmesi imkânsız olmamalıdır.
5. Adanan kurban, adayanın kendi malından fazla ya da başkasına ait olmamalıdır. Meselâ: Bir kimse başkasının koyununu kesmeyi adasa bu adak geçerli değildir.
6. Bir şarta bağlı olarak kurban kesmeyi adayan kimse o şart gerçekleşmeden kurbanı kesemez. Sınıfı geçersem bir kurban keseceğim diyen bir şahıs, ancak sınıfını geçince kurbanını keser.
7. Şarta bağlı olarak kurban kesmeyi adayan bir kişi, şartın yerine gelmesinden sonra istediği zamanda kurbanını keser.
8. Bir kimse adayacağı kurbanını yalnız Allah için adamalıdır. Allah’tan gayrisi adına kurban kesilmez(*).
Ä°ÅŸte en çok yanlışlık bu hususta yapılmaktadır. Zira Ä°slâm’da bir yatıra, bir kabre, tekkeye veya falan devlet adamına kurban adamak caiz deÄŸildir. Çünkü kurban, vacip olan bir ibadet olması hasebiyle yalnız Allah rızası için, Allah adıyla kesilir.
Kabirlere gidip kurban kesme adeti Ä°slâm’dan önceki kavimlerin müşrik adetlerindendir. Ä°slâm dini kabirler üzerine kurban kesmeyi yasaklamıştır.
Hz. Muhammed Efendimiz (S.A.S.), bir hadislerinde: “Kabirler üzerine kurban kesmek Ä°slamiyette yoktur”(34) buyurmuÅŸlardır. Buna göre Ä°slâm dininde olmayan bir adeti varmış gibi kabul etmek, kötü bir bid’ât olup, büyük bir manevi sorumluluÄŸu vardır.
Bir müslüman kurban adarken dileÄŸinin olmasını Allah’tan deÄŸil de bir kabirden veya türbeden beklerse küfre gider. Bu nedenle adak yapmak isteyen bir kiÅŸi, adakla ilgili arzettiÄŸimiz ÅŸartları dikkate almalı veya bir bilen yetkiliye sormalıdır.
Adak, kabir veya bir yatır başına gitmeden de kesilir. Allah rızası için kesilen kurbanın sevabı, orada yatan zatın ruhuna ithaf olunabilir. Allah’a maÄŸfiret etmesi için dua edilir. Bu caizdir. Ancak, “Kurbanımı ÅŸu zatın yüzü suyu hürmetine dileÄŸimin yerine gelmesi için kestim” diyemez.
Åžu bilinmelidir ki, Ä°slâm’da Allah’a tazim ve taat için hiçbir aracıya lüzum yoktur. Mü’min, Rabbına karşı şükranını, kulluÄŸunu vasıtasız arzeder. Nitekim beÅŸ vakit namazın her rekatında FATÄ°HA sûresini okurken 5. ayette: “Ancak sana kulluk ederiz ve yalnız senden yardım dileriz” deriz. Çünkü Ä°slâm esaslarına göre Allah’tan baÅŸkasına kulluk etmek, ilâhi takdiri baÅŸkasından beklemek caiz deÄŸildir.
Allah’ın takdir ettiÄŸi ÅŸeyin hiçbir ÅŸekilde deÄŸiÅŸmesine imkan yoktur. Nezir; ilahi iradeyi deÄŸiÅŸtirmez. Ancak nezredeni cimrilikten kurtarır.
Kabirler ölümü tefekkür, ahireti hatırlatma ve ibret almak için ziyaret edilir. Orada yatanlar için Kur’ân okunur, ruhlarına Allah rızası için bağışlanır. Ancak onların ÅŸefaatçi olması ümidiyle mezar baÅŸlarında kurban kesilmez.
Çünkü Ä°slâm inancına göre kudsiyet yalnız bir varlık üzerinde toplanmıştır. O da Cenab-ı Hak’tır. BaÅŸka hiçbir varlığa kudsiyet vermek caiz deÄŸildir. Onun için Ä°slâm anlayışında “Mukaddes hatıra” yoktur. Bir güne, bir adama, bir hatıraya veya baÅŸka bir ÅŸeye kudsiyet atfetmek puta tapıcılığın ÅŸekillerinden birisidir. Müslümanlık ise putperestliÄŸin amansız düşmanıdır(35). Binaenaleyh Müslümanlık Allah’ın emrettiÄŸi, Peygamberimizin öğrettiÄŸi, Ä°slâm bilginlerinin açıkladığı esaslara uygun olarak yapılır.
Kendi istek ve arzumuza veya falan şahsın keyfine göre hükümler değiştirilemez.
——————————————————————————–
(*) Daha geniÅŸ bilgi için, Büyük Ä°slam Ä°lmihali Nezr Maddesine bkz. (34) Fethü’l Kebir, c. 3, s. 347.
(29) Büyük İslam İlmihali, s. 416.
(30) Mufassal Hac Rehberi, M. Saim Yeprem РTalat Kara̤izmeli s. 261.
(31) Tecrid-i Sarih, c. 12, s. 227.
(32) Ahkam-ı Kur’âniye, Mehmed Vehbi, s. 380.
(33) Fethü’l Kebir, c. 3, s. 347.
(35) Ankara ve Çevresinde Adak ve Adak Yerleri, dr. Hikmet Tanyu, s. 14.
