8. Kuş Ötmesi, Hayvan Uluması:
Halkımız arasında bazı kuşların ötmesi, bazı hayvanların uluması çeşitli şekillerde yorumlanmaktadır. Bunlardan kimisi uğur, kimisi uğursuzluk, kimisi de ölüm işareti olarak kabul edilmektedir. Oysa İslâm esaslarına göre bu tür inançların tümü batıldır. Hurafe inancıdır. Buna rağmen halkımızdan pek çok kişi bunlara inanır. Nitekim konuya ilişkin olarak bir araştırmacı şunları yazıyor.
“Halk inanmalarında ölümü önceden haber verdiÄŸi sanılan belirtiler arasında hayvanlarla ilgili olanlar büyük bir yer tutar. Hayvanların insanlarda bulunmayan kimi yetenekleri, seziÅŸleri, biçimsel özellikleri, uÄŸurlu ya da uÄŸursuz sayılmaları bu türden inanmaların oluÅŸmasında ve evrensel bir çizgiye eriÅŸmesinde büyük bir rol oynamaktadır. Evcil ve yabani hayvanların ötüşleri, ulumaları, kiÅŸnemeleri, böğürmeleri, belli hareketleri, uçuÅŸ yönleri, alışılmışın dışındaki davranışları, yaklaÅŸan bir ölünün ön belirtileri ve iÅŸareti olarak yorumlanmaktadır.
Bu tür hayvanlar içerisindeki köpek, kedi, at, koyun, keçi, inek ve öküz gibi evcil olanları; tilki, kurt, çakal, yarasa, yılan gibi yabani olanları; horoz, tavuk kaz gibi kümes hayvanları; baykuş, karga ve leylek gibi yabani kuşları sayabiliriz.
Bunların içerisinde özellikle KÖPEK ve BAYKUÅž’la ilgili inanmalar çok yaygındır. Evcil sadık ve sezi yeteneÄŸi çok geliÅŸmiÅŸ olan köpeÄŸin sadece uluması ile deÄŸil uluma biçimi, uluma zamanı ve uluduÄŸu yere de yaklaÅŸan bir ölümü haber verdiÄŸine inanılmaktadır. KöpeÄŸin bu türden ulumasını önlemek için de köpek kovalanır, taÅŸlanır, önüne ekmek doÄŸranır, “başını ye” denir. BaykuÅŸun sesinin de sesinin ve yüzünün sevimsizliÄŸi, yıkıntılarda ve terkedilmiÅŸ yerlerde yuva yapması bir ölüm kuÅŸu olarak bilinmesinin temelinde yatan nedenlerdendir. BaykuÅŸun da tıpkı köpek gibi salt ötmesi ile deÄŸil, aynı zamanda ötüş biçimi, ötme zamanı, konduÄŸu ve öttüğü yerle de ölüm habercisi olduÄŸu görülmektedir(40).
Kuş ve hayvanlarla ilgili olarak söylenenlerden tesbit ettiklerimizden bazıları şunlardır:
—Akşam ve yatsı ezanları okunurken köpek ulursa o civarda biri ölür.
—Gece vakitsiz horoz öterse savaş çıkar.
—Tavşan, tilki ve kara kedi yolu keserse, uğursuzluk gelir.
—Bir yere giderken yılan görülürse, uğura işarettir.
—Kara karga kimin evinde öterse, o haneden cenaze çıkar.
—Baykuş kimin evinde öterse o haneden cenaze çıkar.
—Baykuş kimin evinde öterse o haneye ya belâ gelir, ya da ölüm.
—Ala karga kimin evinde öterse o eve müjde gelir.
—Kurbağalar sesini yükseltirse yağmur yağar.
Burada ÅŸu küçük hatırlatmayı tekrarlayalım. İslâm inancında herhangi bir nesnede veya canlıda uÄŸur ve uÄŸursuzluk kabul etmek doÄŸru deÄŸildir. Nitekim Ebu Hüreyre’den rivayet edilen bir hadiste Peygamberimiz (S.A.S.) şöyle buyurmuÅŸtur.
“BaykuÅŸ ötmesinde ÅŸer (kötülük) yoktur. Herhangi bir ÅŸeyde uÄŸursuzluk da yoktur”(41)
Peygamberimiz bir baÅŸka hadislerinde de, kuÅŸun uçmasında, ötmesinde uÄŸur ve uÄŸursuzluk aramayı, bunlara dayanarak geleceÄŸe dair hükümler çıkarmayı, «sihir ve kehanet nev’inden» görerek yasaklamıştır.
Hayvanlar herhangi bir zamanda herhangi bir sebeple öter veya ulur. Bunu kötüye yorumlamak inancı zaafa uğratır.
İnsanın ölmesi hayvanın ulumasına deÄŸil, Allah’ın takdirine baÄŸlıdır. Biz, her canlının vâdesi gelince öleceÄŸine inanınız. Ama insan nerede, nasıl, kaç yaşında ve hangi ÅŸekilde ölecek onu bilemeyiz. Çünkü Yüce Allah şöyle buyurmaktadır:
“Aranızda ölümü takdir eden (keyfiyetini, zamanını, mekanını ve ömrün müddetini tayin eden) biziz. Ve biz önüne geçilebileceklerden deÄŸiliz”(42).
Allah’ın emri ve takdiri deÄŸiÅŸmez bir yasa olduÄŸuna göre kimse kuÅŸ ötmesinden, köpek ulumasından korkmasın.
——————————————————————————–
(40) Türk Halk Bilimi, s. 209.
(41) Sahih-i Müslim ve Tercemesi, c. 7, s. 87.
(42) Vakıa Suresi, Âyet: 60.





