2. Mum Yakmak:
Türbe, mezar, tekke vb. yerlere mum yakma adeti, eski cahiliyet çağından kalma adetlerden biridir. Arkeologların çoÄŸu bu adetin en ilkel ateÅŸ kültü ile ilgili olduÄŸuna kanidirler. Yani “AteÅŸe tapınmaktan” kalma bir adet olduÄŸu söylenilmektedir.
Eski çaÄŸlarda yalnız “aziz” sayılanların deÄŸil, baÅŸka ölülerin de mezarlarında yahut öldükleri yerde mum veya ateÅŸ yakmak bir nevi kurban sayılırdı.
“Türbelerde kandil (mum) yakmak adeti Fenikelilerden intikal etmiÅŸ bir ananedir. Fenikeliler SUR ÅŸehrinin hamisi ve ilahı olan MELKÂRES’in heykeli önünde devamlı kandil yakarlardı”’2′.
Hıristiyanlıktan önceki Helenler ve Romalılar’ın da mezarlarında ve mezar taÅŸları üzerinde meÅŸaleler yaktıkları bilinmektedir. Bunlar Hıristiyan olduktan sonra da bu adetlerini bırakmamışlardır. Bu Paganizm kalıntısı adet, daha sonraları hıristiyan din adamları tarafından kitaba uydurulup, mum yakma ÅŸeklinde dini âyinlere sokulmuÅŸtur.
Hıristiyan din adamlarının izahlarına göre güya bu âdet, ilk hıristiyanların karanlık maÄŸara ve Katakomplarda gizlice ibadet ettikleri zaman yaktıkları mum ve meÅŸalelerin hatırası imiÅŸ…(3)
Ä°slâm’da cami duvarına, kabir taşına, mezar taşına, mum yakılır diye bir kural yoktur. Bu adet, Müslüman-Türklere Mecusilerden ve Hıristiyanlardan geçmiÅŸtir.
Kabir başına, mezar taşına mum yakan kiÅŸi, oradaki yatırla kendini bütünleÅŸmiÅŸ, ondan bir parça olmuÅŸ gibi kabul ediyor ki, bu büyük bir hatadır ve ÅŸirktir. Ä°slâm’a göre insan, ancak Allah’a iltica eder ve O’na sığınır; O’nun dışındaki varlıklardan medet ummak yanlıştır. Bu itibarla kabirlerde mum yakma adeti yanlış bir inançtır, hurafedir. Ayrıca halkımız arasında yaygın olan bir yanlış inanç da cenaze çıkan odada 40 gün ışık yakılmasıdır. Güya ölü çıkan odada 40 gün ışık yakılırsa, ölünün ruhu geldiÄŸi zaman karanlıkta kalmaz evini ve odasını daha çabuk bulurmuÅŸ…
Böyle inançlar batıl itikatlardandır. İslâm esasları ile alakası yoktur. Ama maalesef bazı kimseler bunlara inan-dırılmıştır.
Ä°slâm’da türbe bahçesine, kabristana aÄŸaç ve çiçek dikilir, fakat mum yakılmaz.
——————————————————————————–
(2) Hurafattan Hakikate, M. Şemsettin (Günaltay), s. 298.
(3) Hurafeler ve MenÅŸeleri, s. 43.
